Stosunki ludnościowe

Skład ludności kraju jest następujący; na przeszło 17 milionów mieszkańców jest do 12 mili. Rumunów, 5 mili. obcych narodowości, czyli 31%, a mianowicie; Węgrów jest 1.568.000, Rusinów 792,000, Niemców 725,000, Żydów 900,000, Bułgarów 290,000, Cyganów 285,000, Lipowanów (sekta rosyjska, która wyemigrowała wskutek prześladowań w Rosji) 99.000, Polaków cyfry urzędowe podają 37,000, jest ich jednak do 50,000, Turków 170,000, różnych innych nieokreślonej bliżej narodowości 226,000. Najczystszy żywioł etniczny rumuński zamieszkuje wsie. Wśród ludności spotyka się dwa typy: jasnych blondynów i brunetów; silna przymieszka krwi słowiańskiej a także germańskiej dała jasne zabarwienie; krew dawnych Daków z dolin w pomieszaniu z krwią rzymską stworzyła piękny, ciemny typ południowy tak budową jak rysami przypominający rzeźby starorzymskie Po słowiańskich przodkach Rumuni odziedziczyli nadzwyczajną płodność. W warunkach normalnych, gdy nie spadają na kraj klęski wojenne i idące za niemi epidemie, licz ba urodzin wynosi 44-46 na 1,000 mieszkańców; śmiertelność jednak jest dosyć znaczna, bo do 27%. co dowodzi, że usiłowania społeczeństwa, o których powiemy poniżej, jeszcze nie są wystarczające. Przewaga urodzin nad zgonami wynosi w niektórych latach do 21%. Długowieczność jest bardzo pospolita, wieśniacy dochodzą łatwo 100 lat, zawdzięczając to zdrowemu trybowi życia, w szczególności sypianiu na dworze przez całe lato, a jesienią i nawet w zimie na otwartych werandach lub podsieniach.

Typ psychiczny Rumuna jest bardzo ciekawy, najwyraźniej zaś rysuje się on wśród ludu wiejskiego. Cechuje go przywiązanie do ziemi, umiarkowanie w potrzebach, uczuciowość i skłonność do miłosiernych czynów. Rumun ma duże poczucie honoru; ale długoletnia niewola pozbawiła go wiary we własne siły. Posiada jednak godność i pewien odcień arystokratyzmu.

Przeciw zgodzie z Węgrami występuje żywa jeszcze pamięć ucisku względem Rumunów w Siedmiogrodzie i Banacie. W stosunku nieprzyjaznym do Żydów gra rolę temperament południowy, z trudnością opanowujący niechęć do przeciwieństw rasowych. Mniejszości narodowe, wskutek niedostatecznych uprawnień szkolnych i językowych, organizują się, tworząc front obronny. Niemcy założyli Związek, na czele którego stoi poseł Rudolf Bandoch, a mają na celu nie tylko wywalczanie sobie praw równych i sprawiedliwych, ale także i pracę nad rozwojem cywilizacji i podnoszeniem dobrobytu gospodarczego. W szkolnictwie język rumuński jest wszędzie wykładowym, inne języki są tylko dozwolone, a i to zależy od władz administracyjnych. Stąd i dobrze niegdyś zorganizowane szkolnictwo polskie w Bukowinie jest obecnie w stanie upadku. W każdym razie uczynione w traktacie paryskim z 1919 zastrzeżenie co do języka ojczystego dzieci, szczególniej w nauczaniu religii, musi być stosowane i szanowane, w miarę jak stosunki zgodniej i spokojniej układać się będą. Zresztą jest to koniecznością wobec znacznej ilości mniejszości narodowych.

Na 17 przeszło milionów głów jest 12 mili. prawosławnych, a więc 70%; katolików jest 2600000, co wynosi 15% protestantów 134970 tj. 8%; Żydów 900,000, czyli 5% wreszcie 44,087 mahometan i wyznawców innych sekt Kościół katolicki ma arcybiskupstwo w Bukareszcie, biskup stwo w Jassach z 180,000 wiernych, trzy biskupstwa katolickie rumuńskiego tj. wschodniego obrządku; 1,300,000 katolików mieszka w Banacic. Jedno biskupstwo na Bukowi nie przeznaczone jest dla Rusinów, jeden administrator apostolski dla tamtejszych 80,000 katolików. W Besarabii mieszka mniejszość katolicka obrządku rzymskiego i ormiańskiego. Należała ona niegdyś do biskupstwa tyraspolskiego (w Rosji). Kościół prawosławny pozostaje pod zwierzchnią władzą Świętego Synodu i patriarchy bukareszteńskiego. Kościół ortodoksyjny nie odznacza się tolerancją, zwalcza też i usiłuje nawracać wyznawców kościoła unickiego i rumuńskiego narodowego, jak również i Węgrów „łacinników”. Toczące się obecnie układy ze Stolicą Apostolską budzą nadzieję poprawy stosunków, utworzenia wydziału katolickiego w uniwersytecie w Bukareszcie, unickiego zaś i narodowego rumuńskiego w Siedmiogrodzie, pomimo silnego oporu ortodoksów. Zawarty już konkordat z Rzymem nie jest dotąd (w 1927 r.) ratyfikowany. Jezuici założyli (w Szatmar) uniwersytet, w którym kształcą się misjonarze, pracujący nad połączeniem Rumunii z Rzymem.

Konstytucję uchwalono w marcu 1923. Składa się ona ze 138 paragrafów, a odznacza się duchem nowoczesnym. Celem jej jest postęp na wszystkich polach działalności i ugruntowanie swobód społecznych i narodowych. Zawiera następujące działy: kraj i ziemia, prawa, uprawnienia rządu przedstawicielstwo narodowe; sejm, senat i rada stanu, król, ministrowie, sądownictwo, administracja, finanse, wojsko; a także artykuły o rozporządzeniach nadzwyczajnych, o rewizji konstytucji i o konieczności ulepszeń i uzupełnień.