Spółdzielczość i reforma rolna cz. 3

Godną uwagi jest jeszcze wewnętrzna organizacja w tych bankach. Otóż skierowana ona jest do ułatwienia klientom otrzymywania kredytu. Zawiadomiona Centrala główna szybko załatwia sprawę, przekazując ją następnie Związkowi federalnemu, a że podanie nigdy nie leży długo niezałatwione, więc oddaje się życiu gospodarczemu nieocenione usługi.

Każdą inicjatywę chłopską, bądź w sprawach melioracji rolnych, bądź zakupu potrzebnych maszyn i narzędzi, uprzemysłowienia gospodarstwa, zakładania winnic, ogrodów warzywno-owocowych, finansują banki ludowe.

Rezultaty dotąd osiągnięte, jak się zdaje, zapowiadają, że wielka sprawa podniesienia wytwórczości i udoskonalenia drobnego rolnictwa jest na dobrej drodze.

Gleba rumuńska daje utrzymanie 85% ludności kraju, bez żadnego niemal wysiłku, gdyż wskutek bogactwa ziemi zbytecznym staje się używanie sztucznych nawozów. Do czasu wojny potrzeby kulturalne ludności rolniczej były więcej niż skromne; po wojnie i po wyzwoleniu się i zjednoczeniu państwa wzrastają z każdym rokiem. Rolnictwo stanowi w Rumunii główną podstawę bogactwa krajowego, a także podstawę bilansu handlowego i budżetu państwowego.

Powierzchnia uprawna stanowi w Rumunii 12,320,000 hektarów; od roku 1919 stale się zwiększa, w 1924 było już pod uprawą 12,338,144 ha. Wzrasta też ciągle produkcja zbóż, przedstawiając jednak silne wahanie w różnych rodzajach zbóż; i tak: wzrasta ilość owsa i kukurydzy, a zmniejsza się ilość żyta i pszenicy.

Rok 1924 był rokiem wyjątkowego nieurodzaju, przyniósł bowiem tylko 2,023,208 ton. Rumunia jednak nie była wyłącznie dotknięta nieurodzajem, klęska ta bowiem dotknęła i inne kraje, w większym jeszcze stopniu; w Polsce np. nieurodzaj żyta był wtedy większy, niż w Rumunii.

Prócz zboża są inne rośliny: fasola, kartofle, buraki cukrowe, rzepak i tytoń. W r. 1923 ogólny zbiór kartofli wyniósł 1,952,727 ton; uprawiają je przeważnie w Siedmiogrodzie. Uprawa buraków cukrowych stale wzrasta, dochodzi do 642,868 ton; fasoli do 3,006,170 hektolitrów; rzepaku 258,656 hektolitrów. W 1923 winnice zajmowały 169,384 hektary, z których 139,484 wydawało plony. Pomiędzy plantacjami drzew owocowych największe znaczenie mają sady śliwkowe. Muntenia i Oltenia odznaczają się szczególnie urodzajną glebą; są też one podstawą całej produkcji zbożowej Rumunii, owej świetnej pszenicy i jęczmienia piwowarskiego; tutaj też spotyka się bogate winnice. Równie urodzajny jest Siedmiogród, dostarczający obfitych zbiorów kukurydzy. Na ogólną produkcję całej Rumunii kukurydza wynosi 51,277,991 hektolitrów, sam Siedmiogród dostarcza 8,262,373 hektolitrów.

Ślady zniszczenia wojennego i ogólnego upadku gospodarczego są tu jeszcze bardzo widoczne. Pomimo wzrostu, jaki się daje zauważyć w latach od 1920 – 1924, produkcja nie doszła jeszcze do rozmiarów przedwojennych, tak iż produkcja wielkiej dzisiejszej Rumunii nie o wiele przewyższa produkcję małego dawniejszego królestwa. Uderza też olbrzymie zmniejszenie przestrzeni obsianej pszenicą na korzyść owsa i jęczmienia, jak również znacznie mniejsza wydajność wszystkich zbóż. Wskutek tego kraj, który był jednym z najpoważniejszych dostawców zboża dla Europy, stracił obecnie to stanowisko na rynku światowym. W r. 1925 zachodziła obawa, czy zboża wystarczy na potrzeby miejscowe. Wraz z podziałem ziemi na gospodarstwa chłopskie zmienia się charakter uprawy roli: drobny rolnik niechętnie uprawia pszenicę, woli kukurydzę, owies i jęczmień, sadzi też buraki cukrowe, plantuje tytoń i konopie, przechodzi na gospodarstwo hodowlane.

Dlatego też hodowla znacznie się podniosła. Według spisów, dokonanych przez powiatowe rady rolnicze, Rumunia w łatach ostatnich posiadała: 1,828,129 koni, 5,553,871 krów i wołów, 185,280 bawołów, 12,480,967 owiec, 584,647 kóz, 2,924,603 świń. Znaczna też jest hodowla ptactwa domowego, Rumunia jest jednym z krajów wywożących jaja. W Oltenii i Banacie rozpowszechniona jest hodowla jedwabników, dostarczających surowca dla przędzalni w Lugoi.

Czym stała się dla Rumunii reforma rolna, rozpoczęta w r. 1919? Wspomniano już wyżej, że chłop rumuński znajdował się w wyjątkowo złych warunkach. Rzekome jego wyzwolenie w r. 1864 nie przyznało mu właściwie prawa władania ziemią. Stosunki społeczne, jakie się wskutek tego wytworzyły, zaostrzyły się tak, że w łatach 1889 i 1907 doprowadziły do krwawej rewolucji chłopskiej. Reforma rolna stała się koniecznością. 4000 – 5000 wielkich właścicieli posiadało 48,68% całej uprawnej ziemi, bardzo liczna zaś ludność włościańska, stanowiąca 95,43% wszystkich rolników, posiadała jej zaledwie 40,26%.