O Rumunii zbiór wpisów

Podział administracyjny

Za wzór do zorganizowania krajowej administracji w Rumunii służyła administracja francuska, co, jak wiemy, nie jest formą najlepszą, z powodu centralizacji władz, tym więcej jeszcze dla Rumunii świeżo zjednoczonej, w której po długoletnich obcych rządach powstały znaczne odrębności w dzielnicach, wymagające specjalnego traktowania. Jak dotąd, nie udało się jeszcze wciągnąć Siedmiogrodu do ogólnego systemu administracyjnego, […]

Stosunki ludnościowe

Skład ludności kraju jest następujący; na przeszło 17 milionów mieszkańców jest do 12 mili. Rumunów, 5 mili. obcych narodowości, czyli 31%, a mianowicie; Węgrów jest 1.568.000, Rusinów 792,000, Niemców 725,000, Żydów 900,000, Bułgarów 290,000, Cyganów 285,000, Lipowanów (sekta rosyjska, która wyemigrowała wskutek prześladowań w Rosji) 99.000, Polaków cyfry urzędowe podają 37,000, jest ich jednak do […]

Dolina Prutu cz. 13

W okolicy widzimy domki chłopskie zupełnie inaczej stawiane, niż w Mołdawii i Wołoszczyźnie. Obejście zamyka wysoki częstokół z bramą przykrytą daszkiem, ściany są białe, a dach spadzisty. Nad brzegami Muraszu, który nosi starą nazwę dacką, spotykamy lud mówiący po węgiersku: to potomkowie dawnych Szeklerów. W centrum tej obcej ludności, wśród której przewija się jednak typ […]

Początki odrodzenia kraju cz. 12

Chodziło bowiem o utrzymanie niepodległości Turcji dla korzyści handlowych. Ale tu położył veto cesarz francuski Napoleon III. Chciał on mieć silne państwo chrześcijańskie na rubieżach Wschodu, aby stało się zawadą dla ekspansji rosyjskiej na Konstantynopol. Część więc Besarabii została przyznana Mołdawii. Konferencja paryska w r. 1858 postanowiła, aby oba księstwa się połączyły. Ale wielowiekowa niezgoda […]

Początki odrodzenia kraju cz. 11

Bezpośrednio potem ruch narodowy wybuchł w Siedmiogrodzie. Tłumy ludu rolnego pod wodzą księży i profesorów zaczęły się zbierać na wiece, które w końcu kwietnia i 3-go maja urządzono około Tarnawy. Rezolucje żądały wyodrębnienia Rumunów jako osobnego narodu, autonomii narodowościowej w Siedmiogrodzie i równych praw dla wszystkich. Był to już pierwszy krok do zjednoczenia. Za Siedmiogrodem […]

Początki odrodzenia kraju cz. 10

Te swoje spostrzeżenia i studia pomieszczał w przeglądzie zatytułowanym: „Dacja literacka”. Jak widzimy, pisarz ten umiał sięgnąć do istotnych źródeł życia narodowego. W owym czasie właśnie Campineanu powrócił ze swej chybionej misji do dworów europejskich. Gorętsza młodzież usiłowała wywołać rewolucję, gdy pokojowe usiłowania zawiodły. Rzucono hasło uwłaszczenia chłopów i dyktatury. Akcja ta jednak nie była […]

Początki odrodzenia kraju cz. 9

W połowie także zeszłego wieku ukazał się na horyzoncie piśmiennictwa rumuńskiego wielki talent w osobie Bazylego Alexandri. Obdarzony umysłem żywym, twórczym i niesłychaną łatwością pisarską, mógłby on stać się wieszczem narodowym, gdyby zapomniał, że był synem bogatego bojara, i gdyby starał się rozszerzyć swój widnokrąg myślenia. Nie zszedł do ludu, nie wczuł się w jego […]

Początki odrodzenia kraju cz. 8

Podnosił się też ogólny poziom umysłowy, przynajmniej w wyższych sferach, zamożniejsza bowiem młodzież coraz częściej szukała wyższego wykształcenia na Zachodzie, skąd przywoziła nowe idee polityczne i społeczne. Coraz też trudniej było znosić despotyzm rosyjski, ciążący nad Rumunią. Jednym z czynniejszych działaczy okazał się Asachi. Oddał on nieocenione usługi kulturze rumuńskiej. Zorganizował teatr narodowy, wędrowny na […]

Początki odrodzenia kraju cz. 7

Życie jednak rumuńskie nie zamarło. Dobry jego duch Lazar, znękany i wyczerpany, schronił się na wieś, gdzie pośród rodziny kończy pracowity żywot, pozostawił jednak uczniów, którzy dalej rozpoczęte dzieło prowadzili, jednym z najwybitniejszych z nich był Jan Eliad. Ten niezmordowany człowiek tworzył całą kulturę rumuńską; wydawał dziennik, układał gramatykę języka ojczystego, pisał dzieła filologiczne, tłumacząc […]

Początki odrodzenia kraju cz. 6

Statut ten, który wyszedł z rąk „postępowca” rosyjskiego, opiewał, że książę ma być obierany przez „zgromadzenie narodowe”, złożone ze 150 bojarów, wybieranych również przez bojarów. Książęta, jako do najwyższej instancji, mieli się zwracać do Petersburga i do Stambułu. Oligarchia była zadowolona, piękne, nowoczesne formy tej budowli zasłaniały jej średniowieczną podstawę, której w niczym nie naruszyły. […]